ΤΟ ΜΕΓΑ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ

«Μέγα τὸ μυστή­ριον τῆς σῆς ἐναν­θρω­πή­σε­ως, Κύριε, δόξα σοι» (δοξα­στι­κὸ αἴνων Κυρια­κῆς μετὰ τὴν Χρι­στοῦ Γέν­νη­σι)

Ἐναν­θρώ­πη­σι τοῦ Σωτῆ­ρος Χρι­στοῦ! Μυστή­ριο. Μεγά­λο μυστή­ριο. Ἀλλ’ ὄχι, φωνά­ζουν οἱ ἄπι­στοι. Ἐμεῖς δὲν θέλου­με ν’ ἀκοῦ­με μυστή­ρια. Ἡ ἐπι­στή­μη διέ­λυ­σε τὰ σκό­τη καὶ ὅπου αὐτὴ ἐμφα­νί­ζε­ται, ἐκεῖ δὲν ὑπάρ­χει πλέ­ον μυστή­ριο.

Δὲν ὑπάρ­χει μυστή­ριο; Ἀλλ’ ἂς ἀφή­σου­με πρὸς στιγ­μὴ τὸ Θεάν­θρω­πο, ποὺ κήρυ­ξε τὸ μυστή­ριο, καὶ ἂς δοῦ­με τὸν ἄνθρω­πο, ποὺ καυ­χή­θη­κε ὅτι ἔγι­νε ὑπε­ράν­θρω­πος, καὶ φωνά­ζει ὅτι δὲν ὑπάρ­χει πλέ­ον μυστή­ριο.

Μικρὸ μυστή­ριο ὁ ἄνθρω­πος

Ὁ ἄνθρω­πος! Ἀπ’ τὴ στιγ­μὴ ποὺ ἐμφα­νί­σθη­κε στὸν πλα­νή­τη αὐτό, κατὰ τοὺς μετριω­τέ­ρους ὑπο­λο­γι­σμοὺς ἔχουν παρέλ­θει ὀκτώ περί­που χιλιε­τη­ρί­δες. Ἀπὸ τότε ὁ ἄνθρω­πος ἔζη­σε, πολ­λα­πλα­σιά­σθη­κε, αὐξή­θη­κε ὅπως τὰ ἄστρα καὶ ἡ ἄμμος, καὶ ἐξα­πλώ­θη­κε σὲ ὅλη τὴ γῆ. Κατὰ τὴ διαρ­ροὴ τῶν αἰώ­νων ἄφη­σε ἀνα­ρίθ­μη­τα μνη­μεῖα. Ἔκτι­σε ναούς, μέγα­ρα, πυρα­μί­δες, ἐξώ­ρυ­ξε τὸ χαλ­κὸ καὶ τὸ σίδη­ρο, κατα­σκεύ­α­σε ἀξί­νες, ξίφη, ἐργα­λεῖα, μηχα­νές, συνέ­γρα­ψε βιβλία, ὕψω­σε τοὺς ὀφθαλ­μούς του πρὸς τὰ ἄνω, ἐρεύ­νη­σε τὸν οὐρά­νιο θόλο, ἀνα­κά­λυ­ψε ἀστέ­ρες, ἐκδή­λω­σε δηλα­δὴ ὅ,τι ὑπῆρ­χε μέσα στὴν ὕπαρ­ξί του καὶ παρου­σιά­σθη­κε σὰν γεωρ­γός, τεχνί­της, δάσκα­λος, συγ­γρα­φέ­ας, ποι­η­τής, ἐπι­στή­μων, στρα­τη­γός, βασι­λέ­ας, κυβερ­νή­της λαῶν.

Ὁ ἄνθρω­πος! Θὰ περί­με­νε κανεὶς ὅτι ὕστε­ρα ἀπὸ 8.000 ἔτη αὐτὸ τὸ ὄν, τὸ ὁποῖο ἀκοῦ­με, βλέ­που­με, ἀνα­γι­νώ­σκου­με, ψηλα­φοῦ­με, ἀνα­λύ­ου­με, θὰ ἔπρε­πε νὰ μᾶς εἶνε τελεί­ως γνω­στό. Εἶνε; Ὄχι! Ἐλά­χι­στα ἀπὸ τὸ ὅλο πρό­βλη­μα ποὺ λέγε­ται ἄνθρω­πος γνω­ρί­ζου­με. Εἶνε τόσο λίγα, ὥστε ὁ διε­θνοῦς φήμης ἰατρο­φι­λό­σο­φος Καρ­βὲλ συνέ­γρα­ψε βιβλίο ὑπὸ τὸν τίτλο «Ὁ ἄνθρω­πος, αὐτὸς ὁ ἄγνω­στος», τὸ ὁποῖο προ­κά­λε­σε τὸ γενι­κὸ ἐνδια­φέ­ρον τοῦ διε­θνοῦς ἐπι­στη­μο­νι­κοῦ κόσμου καὶ μετα­φρά­σθη­κε σὲ πάρα πολ­λὲς γλῶσ­σες, μετα­ξὺ τῶν ὁποί­ων καὶ στὴν ἑλλη­νι­κή.

Ὁ ἄνθρω­πος, παρ’ ὅλες τὶς ἐπί­μο­νες ἔρευ­νες τῆς ἐπι­στή­μης, ἐγκλεί­ει μυστή­ρια ἀνε­ξε­ρεύ­νη­τα. Μυστή­ριο ἡ ἀκοή. Μυστή­ριο ἡ ὅρα­σι. Μυστή­ριο ἡ ἁφή. Μυστή­ριο ἡ λει­τουρ­γία καὶ τῶν τελευ­ταί­ων ὀργά­νων. Πῶς π.χ. ἡ τρο­φὴ μετα­βάλ­λε­ται σὲ αἷμα, γάλα, λίπη, μυε­λό, σάρ­κα, νεῦ­ρα, ὀστᾶ, τρί­χες κ.λπ., εἶνε κάτι ποὺ καλύ­πτει μυστή­ριο. Ἡ ἐπι­στή­μη ἀγνο­εῖ. Περι­γρά­φει μόνο. Δὲν ἐξη­γεῖ τὰ βαθύ­τε­ρα αἴτια.

Καὶ ἂν ὁ ἄνθρω­πος περι­κλείῃ μυστή­ρια, πόσῳ μᾶλ­λον Ἐκεῖ­νος, ποὺ δὲν ὑπῆρ­ξε ἁπλῶς ἄνθρω­πος, ἀλλά, ὅπως ἀπέ­δει­ξε ἡ ὅλη του ἐπὶ γῆς ζωή, ἦταν Θεάν­θρω­πος;

Μεγά­λο μυστή­ριο ὁ Θεάν­θρω­πος

Μᾶς ἐρω­τοῦν· Πῶς Θεάν­θρω­πος; Καὶ ἐμεῖς τοὺς ἐρω­τοῦ­με· Πῶς ὁ ἄνθρω­πος; Ἐκστα­τι­κὴ καὶ ἄφω­νη μένει μπρο­στὰ στὸ πρό­βλη­μα αὐτὸ ἡ ἐπι­στή­μη, ὅπως ἐκστα­τι­κὴ καὶ ἄφω­νη μένει καὶ μπρο­στὰ σὲ ἄλλα μικρό­τε­ρα προ­βλή­μα­τα, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέ­σι ὄχι πλέ­ον μὲ τὴ δημιουρ­γία τοῦ πρώ­του ἀνθρώ­που, ἀλλὰ μὲ τὸν τρό­πον ποὺ γεν­νῶν­ται κάθε φορὰ οἱ ἄνθρω­ποι. Ὁ τρό­πος αὐτὸς φαί­νε­ται μὲν ὡς φυσι­κὴ καὶ τετριμ­μέ­νη ὁδός, μέσῳ τῆς ὁποί­ας ἔρχε­ται ὁ ἄνθρω­πος στὴ ζωή. Ἂν ὅμως ἐξε­τα­σθῇ ἐπι­στη­μο­νι­κῶς, προ­κα­λεῖ τὸν ἴλιγ­γο στὸν ἐγκέ­φα­λο καὶ τοῦ μεγα­λυ­τέ­ρου ἀκό­μη βιο­λό­γου μὲ τὴ σωρεία ἀλύ­των προ­βλη­μά­των, τὰ ὁποῖα ἀνα­πη­δοῦν ἀπὸ τὴ μελέ­τη τῶν πρώ­των σπερ­μά­των τῆς ζωῆς.

Μᾶς ἐρω­τοῦν· Πῶς Θεὸς καὶ ἄνθρω­πος;

Ἀλλὰ καὶ ἐμεῖς ἐρω­τοῦ­με· Πῶς στὸν ἄνθρω­πο ἑνώ­νε­ται ψυχὴ καὶ σῶμα; Ποιὰ ἡ σχέ­σι τῶν δύο αὐτῶν συστα­τι­κῶν; Καὶ ἡ ἐπι­στή­μη μὲ τὰ ἐρω­τή­μα­τα αὐτά, τὰ ὁποῖα θέμα ἔχουν τὸν ἄνθρω­πο, ρίπτε­ται κυριο­λε­κτι­κῶς σὲ λαβύ­ριν­θο σκέ­ψε­ων χωρὶς νὰ μπο­ρῇ νὰ βρῇ διέ­ξο­δο, διό­τι βαθὺ μυστή­ριο καλύ­πτει τὸ ἐσω­τε­ρι­κὸ τοῦ ἀνθρώ­που, τὴν βαθύ­τε­ρη αὐτοῦ οὐσία.

Καὶ μόνο ὁ ἄνθρω­πος περι­κλεί­ει μυστή­ρια; Καὶ τὰ ἐλά­χι­στα ἀκό­μη δημιουρ­γή­μα­τα, ὅσο ἐρευ­νῶν­ται ἀπὸ τὴν ἐπι­στή­μη, τόσο περισ­σό­τε­ρα προ­βλή­μα­τα προ­βάλ­λουν. Σὲ ἐπι­στη­μο­νι­κὸ περιο­δι­κὸ δημο­σιεύ­θη­κε ἄρθρο τοῦ βοτα­νο­λό­γου Μπαί­η­λυ, ὁ ὁποῖ­ος ἐπὶ 50 περί­που ἔτη μελε­τοῦ­σε τά φυτά. Ἐκεῖ ὑπὸ τὸν τίτλο «Κόσμος γεμά­τος θαύ­μα­τα» γρά­φει, ὅτι τὸ μυστή­ριο βρί­σκε­ται μέσα σὲ κάθε φυτό, σὲ κάθε φύλ­λο, σὲ κάθε παλ­μὸ τῆς ζωῆς, σὲ κάθε βῶλο γῆς, καὶ ὅτι εἶνε τόσα τὰ προ­βλή­μα­τα ποὺ ἀντι­με­τω­πί­ζει ἡ ἐπι­στή­μη, ὥστε καὶ ὕστε­ρα ἀπὸ δέκα χιλιά­δες ἔτη διαρ­κοῦς καὶ ἐντα­τι­κῆς μελέ­της, τὰ συνη­θέ­στε­ρα πράγ­μα­τα ποὺ βλέ­που­με, ὑπὸ τὸ φῶς τῶν νέων ἐρευ­νῶν, θὰ προ­κα­λοῦν νέες ἐκπλή­ξεις, θὰ φαί­νων­ται νέα, διό­τι τὰ μυστή­ρια ποὺ ἐγκλεί­ει κάθε δημιούρ­γη­μα δὲν θὰ ἐξαν­τλη­θοῦν ποτέ.

Ἄνθρω­πε! Ἐν μέσῳ λοι­πὸν μυστη­ρί­ων ζῇς καὶ κινεῖ­σαι. Μυστή­ριο εἶνε ἡ δική σου ζωή –τί λέω; κάθε κύτ­τα­ρο τοῦ σώμα­τός σου. Ἀλλὰ μυστή­ρια ἔχουν καὶ τὰ φυτὰ ποὺ πατεῖς καὶ τὰ ἄστρα πού βλέ­πεις καὶ οἱ ἀκρί­δες τῶν ἀγρῶν καὶ τὰ φύκη τῆς θαλάσ­σης.

Ἄνθρω­πε ὑπε­ρή­φα­νε! Τὴν οὐσία ἑνὸς φυτοῦ δὲν γνώ­ρι­σες ἀκό­μη· πῶς ἔχεις τὴν ἀξί­ω­σι νὰ γνω­ρί­σῃς τὴν οὐσία τοῦ Θεοῦ;

Τὰ ἀνω­τέ­ρω γρά­φον­ται ὡς μία σύν­το­μη ἀπάν­τη­σι σὲ ἐκεί­νους οἱ ὁποῖ­οι, ὑπε­ρή­φα­νοι γιὰ τὶς προ­ό­δους τῆς ἐπι­στή­μης, νομί­ζουν ὅτι ἡ ἐπι­στή­μη ἔρρι­ξε φῶς σὲ ὅλα τὰ προ­βλή­μα­τα καὶ ὅτι μόνο ὁ χρι­στια­νι­σμὸς ἐξα­κο­λου­θεῖ νὰ ἔχῃ μυστή­ρια. Καὶ ὅμως, ὅπως φαί­νε­ται, τὸ μυστή­ριο ἁπλώ­νε­ται παν­τοῦ.

Καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ πέπλος τοῦ μυστη­ρί­ου εἶνε τόσο ἐξα­πλω­μέ­νος, δὲν πρέ­πει νὰ σκαν­δα­λί­ζων­ται μερι­κοί, διό­τι ὁ χρι­στια­νι­σμὸς ἔχει τὶς μυστη­ριώ­δεις του ἀλή­θειες, μία ἀπὸ τὶς ὁποῖ­ες εἶνε καὶ ἡ ἐναν­θρώ­πη­σι τοῦ Κυρί­ου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι­στοῦ.

Ἀδυ­να­τεῖς νὰ ἐξη­γή­σῃς; Ὅμως μπο­ρεῖς ν ̓ ἀπο­λαύ­σῃς!

Ἀλλὰ τὸ μυστή­ριο, ποὺ περι­κα­λύ­πτει τὴ φάτ­νη τῆς Βηθλε­έμ, οὐδό­λως μᾶς ἐμπο­δί­ζει ἀπὸ τὸ ν ̓ ἀπο­λαύ­σου­με τ’ ἀνε­κτί­μη­τα δῶρα, ποὺ ἔφε­ρε στὸν κόσμο ὁ ἐναν­θρω­πή­σας Σωτήρ.

Ἂς ἀνα­φέ­ρου­με ἕνα παρά­δειγ­μα. Εἰσέρ­χο­μαι σὲ ἕνα κῆπο. Ἰδοὺ ῥόδο. Εὐω­διά­ζει πολύ. Τὸ κόπτω καὶ ὀσφραί­νο­μαι. Ἐὰν μὲ ἐρω­τή­σε­τε, πῶς ἔγι­νε τὸ ῥόδο αὐτό, πῶς τὸ εὐτε­λὲς χῶμα τῆς γῆς μετέ­δω­σε τὴν εὐω­δία, πῶς δια­τά­χθη­καν τὰ φύλ­λα κ.λπ., δὲν μπο­ρῶ νὰ σᾶς ἀπαν­τή­σω. Ὄχι δὲ ἐγώ, ἀλλὰ καὶ ὁ μεγα­λύ­τε­ρος βοτα­νο­λό­γος. Αὐτὸ ὅμως δὲν μὲ ἐμπο­δί­ζει ν’ ἀπο­λαμ­βά­νω τὴν εὐω­δία τοῦ ῥόδου καὶ νὰ δοξά­ζω ἐκεῖ­νον, ποὺ ἔδω­σε στὸ ῥόδο τόση εὐω­δία.

Κάτι σχε­τι­κὸ συμ­βαί­νει καὶ μὲ τὸ χρι­στια­νι­σμό. Κανεὶς φιλό­σο­φος ἢ θεο­λό­γος δὲν θὰ μπο­ρέ­σῃ ποτὲ νὰ σᾶς ἐξη­γή­σῃ, πῶς ὁ Θεὸς ἔγι­νε ἄνθρω­πος, πῶς «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγέ­νε­το καὶ ἐσκή­νω­σεν ἐν ἡμῖν» (Ἰωάν. 1:14). Παρ’ ὅλη ὅμως τὴν ἀδυ­να­μία τῆς ἀνθρω­πί­νης σκέ­ψε­ως νὰ ἐξη­γή­σῃ τὸ μυστή­ριο, ἐὰν θέλου­με, μπο­ροῦ­με νὰ ὁδεύ­σου­με πνευ­μα­τι­κῶς πρὸς τὴ Βηθλε­έμ, μὲ βαθειὰ ταπεί­νω­σι, καὶ ὅπως οἱ ἀγραυ­λοῦν­τες ποι­μέ­νες καὶ οἱ μάγοι νὰ προ­σκυ­νή­σου­με τὸ Θεῖο Βρέ­φος καὶ νὰ αἰσθαν­θοῦ­με τὴν εὐω­δία τοῦ ἄνθους, τοῦ μονα­δι­κοῦ ἄνθους, τοῦ ἀμα­ράν­του ἐκεί­νου ἄνθους, τὸ ὁποῖο μὲ τὴν ὡραία ποι­η­τι­κὴ γλῶσ­σα ὁ ὑμνο­γρά­φος τῆς Ἐκκλη­σί­ας ὑμνεῖ: «Ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ἰεσ­σαὶ καὶ ἄνθος ἐξ αὐτῆς, Χρι­στέ, ἐκ τῆς Παρ­θέ­νου ἀνε­βλά­στη­σας…».
Ἀγα­πη­τοί μας ἀνα­γνῶ­στες! Ἀνα­πνέ­ον­τας σήμε­ρα στὴν πνευ­μα­τι­κὴ ἀτμό­σφαι­ρα, τὴν ὁποία δημιουρ­γεῖ ἡ ἀκρά­δαν­τος πίστι στὴν ἐναν­θρώ­πη­σι τοῦ Σωτῆ­ρος Χρι­στοῦ, ἂς ψάλου­με:

«Εὐφραί­νε­σθε, δίκαιοι· οὐρα­νοί, ἀγαλ­λιᾶ­σθε· σκιρ­τή­σα­τε, τὰ ὄρη, Χρι­στοῦ γεν­νη­θέν­τος. Παρ­θέ­νος καθέ­ζε­ται τὰ χερου­βὶμ μιμου­μέ­νη, βαστά­ζου­σα ἐν κόλ­ποις Θεὸν Λόγον σαρ­κω­θέν­τα. Ποι­μέ­νες τὸν τεχθέν­τα δοξά­ζου­σι, μάγοι τῷ Δεσπό­τῃ δῶρα προ­σφέ­ρου­σιν, ἄγγε­λοι ἀνυ­μνοῦν­τες λέγου­σιν· Ἀκα­τά­λη­πτε Κύριε, δόξα σοι».